سلام
امروز در مورد آموزش مجازی براتون می نویسم :
مقدمه
امروزه با گسترش فن آوری اطلاعات و نفوذ وسایل ارتباط از راه دور در زندگی روزمره ، ابزارها و روش های آموزشی نیز دچار تغییر و تحول گردیده است .آموزش الکترونیکی و آموزش مجازی در سطح وسیعی از جامعه گسترده گردیده و کلاس های آموزشی به صورت غیرحضوری و به شیوۀ الکترونیکی برگزار می گردد . امروزه به دلیل پیشرفت و گسترش شبکه جهانی اینترنت علاوه بر آموزش ، بیشتر امور روزمره نیز به صورت الکترونیکی در آمده که در اینجا لازم است به نقش ارزشمند آموزش الکترونیکی در رشد و شکوفایی جامعه بپردازیم .منظور از آموزش مجازی و الکترونیکی (E-Learning) به طور کلی بهره گیری از سیستم های الکترونیکی مثل کامپیوتر ، اینترنت ، دیسک های چند رسانه ای ، نشریه های الکترونیکی و خبرنامه های مجازی و نظایر این هاست که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه جویی در وقت و هزینه و در ضمن یادگیری بهتر و آسان تر صورت می گیرد . سیستم هایی که تحت E-Learning قرار می گیرند بسیار متنوع هستند . این سیستم ها گاهی می توانند جایگزین کلاس های حضوری هم باشند . در عین حال برای افراد سخت کوش و علاقمند می تواند مکمل کتاب و کلاس باشد . در یک جمله می توان گفت E-Learning آوردن یادگیری برای مردم است به جای آوردن مردم برای یادگیری . در یادگیری الکترونیکی غیر از اینترنت ، دیسک های آموزشی ، ویدئوهای آموزشی و همچنین ماهواره استفاده می شود . این نوع از آموزش دارای مزایای فراوانی نسبت به آموزش های سنتی است .
مفهوم یادگیری الکترونیکی
همانگونه که فناوری اطلاعات و ارتباطات دربسیاری ازفرایندهای کاری روزمره همانند بانکداری الکترونیکی، تجارت الکترونیکی،پست الکترونیکی، دولت الکترونیکی و ... مورد استفاده قرارمیگیرد، حوزه یادگیری الکترونیکی یا E-Learning از این نوع فناوری بهره برده است . حذف محدودیتهای مکان ، زمان و سن یادگیرنده که روزگاری دسترس ناپذیربه نظرمی رسیدند، امروزه دیگر محدودیتهای بزرگی به نظرنمی رسند. ازطرفی باید توجه داشت که به وجود آمدن نیازهای گسترده و جدید درمیان جوامع با ادامه استفاده ازروشهای سنتی نظام آموزشی قابل تامین نیست. یادگیری مبتنی بررایانه، یادگیری مبتنی برفناوری اطلاعاتی، کلاس مجازی، کتابخانه های مجازی و ... راه را برای پیدایی شیوه های نوین آموزش، هموار ساخته اند.
به لحاظ لغوی، به مجموعه فعالیتهای آموزشی که با استفاده ازابزارهای الکترونیکی اعم ازصوتی، تصویری، رایانه های شبکه ای، مجازی صورت بگیرد یادگیری الکترونیکی گفته میشود. یادگیری الکترونیکی، نظامی مبتنی برفناوری اطلاعاتی و ارتباطی ( همانند سخت افزار، نرم افزار و شبکه های رایانه ای) به منظورایجاد، نگهداری، توسعه و دردسترس قراردادن مواد مطالعاتی/آموزشی برای دانشجویان می باشد که فعالیتهای مطالعاتی/آموزشی را هدایت می کند و ارزیابی دانشجویان را بدون نیاز به وجود محلی برای یادگیرندگان و معلمان امکان پذیرمیکند. مدلهای یادگیری درمحیطهای الکترونیکی وب گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات، باعث تغییر چگونه، چه، چه کسی، کجا، چه وقت و چرایی یادگیری ها شده است . اختراع رایانه و اینترنت، نه تنها سرعت انتقال دانش را بالا بُرد، بلکه روش انتقال دانش را نیز ازفردی به فرد دیگر تغییرداد. پیش بینی اینکه ، فناوری چگونه طی 5 تا 50 سال آینده یادگیری را تحث تاثیر قرارخواهد داد، دشوار می باشد.
تاریخچه آموزش مجازی
آموزش مجازی براي اولين بار در قرن 19 بهعنوان تحصيلات مكاتبهاي(Correspondence Study) شناخته شد. پس از چندی تحصيلات مکاتبهای با استفاده از سيستم پُستی فراگير شد و مدارس و ديگر موسسههای دارای صلاحيت به ارائۀ آموزش مجازی با استفاده از پُست پرداختند و ارتباط نوشتاری معلّمان و دانشآموزان را برقرار کردند. ايالات متحده تنها کشور ارائه دهندۀ تحصيلات مکاتبهای نبود، بلکه کشورهای اروپایی نيز از اوايل دهه 1840 دورههايی برای آموزش خلاصهنويسی و زبان ارایه كردند. در سال 1837 بهخاطر هزينههای پُستی, يک آوانگار انگليسی به نام ايزاک پيتمن(Isaac Pitman) از تندنويسی(Shorthand) برای تدريس دورههای مکاتبهای در بريتانيا استفاده کرد. وی روش خود را كه مبتنی بر اصول آوايی بهجاي اصول املايی بود، در سال 1837 در کتابي به نام "الگوي صحيح تندنويسی" توضيح داد. روش خلاصهنويسی پيتمن در سال 1852 توسط برادرش بن پيتمن(Benn Pitman) در آمريکا معرفي شد. بن يک موسسه صدانگاری در ايالت اوهايو آمریکا برای تدريس خلاصهنويسی و نيز انتشار آثار مرتبط با آن بنياد نهاد. روش خلاصهنويسی پيتمن با 15 زبان تطبيق داده شده و امروزه يکی از پركاربردترين روشهای خلاصهنويسی در جهان است. در سال 1844 ساموئل مورس(Samuel Morse) تلگراف الکتريکی را اختراع کرد. نخستين خط تلگراف بين شهرهاي بالتيمور و واشنگتن در آمريکا کشيده شد و اولين پيامي كه مورس ارسال کرد، چنين بود: "خدا چه ساخته است؟" مورس بهدليل ادعاهای حقوقی مخترعان رقيب و همکارانش نتوانست تا سال 1854 اختراع خود را ثبت كند.
از حدود سالهای 1375 مبحث آموزش مجازی در کشور ما مورد توجه قرار گرفته است و طرح ملی توسعه آموزش مجازی در وزارت علوم تحقیقات و فناوری با حمایت دانشگاه های بزرگی مانند دانشگاه صنعتی شریف آغاز شده است. در حال حاضر بسیاری از دانشگاه های کشور آموزش مجازی را شروع نموده اند و این جدای از دانشگاه پیام نور است که کلاً با سیاست آموزش از راه دور تشکیل شده است و امروزه تا مقاطع دکترا در رشته های مختلف دانشجو می پذیرد. و بسیاری از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی در کنار آموزش معمول خود دانشگاه مجازی نیز تاسیس نموده اند و تا مقطع کارشناسی ارشد دانشجو می پذیرند. اما آموزش مجازی در دانشگاه های علوم پزشکی بسیار نوپاتر و عقب تر است و در واقع به دلایل :
1- جدایی این دانشگاه ها از وزارت علوم و عدم دسترسی به بسیاری از رشته های فنی و مهندسی 2- گرفتاری در امر خطیر درمان؛ عملا این مراکز آموزش عالی از این مساله غافل مانده اند و حداکثر کاری که انجام شده است ایجاد تعداد انگشت شماری رشته های کارشناسی ارشد بصورت مجازی است که غالبا رشته های نظری یا رشته های مرتبط با فناوری اطلاعات می باشند. اما نکته مهمی که در آموزش دانشگاه های علوم پزشکی مورد نظر قرار گرفته است اینست که این مراکز علاوه بر آموزش دانشجویان و برخلاف سایر رشته های تحصیلی متولی آموزش دانش آموختگان نیز می باشند که این امر تا پایان دوره کار حرفه ای بسیاری از فارغ التحصیلان این رشته ها بایستی ادامه یابد. و لذا بار آموزش این مراکز آموزشی بیش از سایر دانشگاه ها می باشد. همچنین بدلیل پراکنده شدن دانش آموختگان در اقصی نقاط کشور برای ارائه خدمات بهداشتی و درمانی و مشغله کاری زیاد آنان نیاز مبرمی به این امر وجود دارد.
تعریف آموزش مجازی
منظور از E-Learning یا آموزش الکترونیکی بهطور کلی بهرهگیری از سیستمهای الکترونیکی مثل کامپیوتر، اینترنت، دیسکهای چندرسانهای، نشریههای الکترونیکی و خبرنامههای مجازی نظایر اینهاست که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفهجویی در وقت و هزینه و در ضمن یادگیری بهتر و آسانتر صورت میگیرد. البته سیستمهایی که تحت E-learning قرار میگیرند و امکان یادگیری از راه دور را فراهم میکنند بسیار متنوع هستند، ولی در وهله اول آنچه که مهم است آگاهی علاقهمندان از نوع این سیستمها و انتخاب صحیح و نحوه استفاده درست از آنهاست. این سیستمها گاهی میتوانند جایگزین کلاسهای حضوری هم باشند. در عین حال برای افراد سختکوش و علاقهمند میتواند مکمل کتاب و کلاس باشد. در یک جمله میتوان گفت E-Learning آوردن یادگیری برای مردم است بهجای آوردن مردم برای یادگیری. در یادگیری الکترونیکی غیر از اینترنت، دیسکهای آموزشی، ویدئوهای آموزشی و همچنین ماهواره استفاده میشود .آمار نشان داده است که در سال 1999 بالاترین روش آموزش الکترونیکی با 53 درصد مربوط به دیسکهای آموزشی میشده است، ولی برای سال 2006 پیشبینی میشود که E-Learning مقام اول آموزش را با 63 کسب کند. روبرت مرداک(Rupert Murdoch ) که روی آخرین فناوریهای آموزش مجازی کار میکند میگوید: " I think education is going to be a very big part of the Internet"یعنی آموزش بخش عظیمی از اینترنت را به خود اختصاص خواهد داد . این شخص هماکنون درحال سرمایهگذاری در جهت درست کردن بزرگترین دانشگاه مجازی دنیاست. E-Learning باعث رشد اقتصادی شرکتها و مراکز تجاری در دنیا شده است. مرکز IDC اعلام کرده، رشد اقتصاد در زمینه E-Learning در سال 2000 از 3/4 میلیارد دلار به 23/1 بیلیون دلار در سال 2004 رسید که این رقم یک رشد 68 درصدی را در هر سال نشان میدهد. آموزش الکترونيکی روشهاي آموزشي کنوني را تکميل ميکند و در بعضي از موارد جايگزين آن ميشود. يکي از رويکردهاي اصلي آموزش الکترونيکی، آموزش ترکيبي به معني بهکارگيري بيش از يک رسانه در امر آموزش است که از این موارد میتوان به ترکيب آموزش توسط معلم و ابزارهاي بر پايه وب اشاره کرد که البته با اين روش، آموزش الکترونيکی جايگزين آموزش کنوني نميشود، بلکه آن را تکميل ميکند. هرچند که در موارد بسياري آموزش الکترونيکی بهتنهايي ميتواند پاسخگوي نيازهاي آموزشي باشد.
در قرن جدید تنها چیزی که شما را میتواند از بقیه رقبا جلوتر بیندازد، یادگیری سریعتر است. همزمان و همراه با تحولات و تغییرات وسیعی که در جهان بهوجود آمده است، رویکردها و دیدگاههای اندیشمندان نسبت به آموزش و یادگیری نیز تحولاتی داشته است. در گذشته جهت آموزش Training را بهکار میبردند که بهمعنای آموزش دادن همراه است و اکنون واژه Learning بهکار برده میشود که به معنی آموزش گرفتن است. در آموزش سنتی چون مبنای کار در آموزش دادن همراه بوده است، در نتیجه آموزش بهصورت اجبار، تنبیه و با زور همراه بوده و در نتیجه افت تحصیلی چه در کلاس درس و چه در خارج از کلاس را به همراه داشته است، اما در Learning چون خود فرد خواسته است که یاد بگیرد، همراه با بازدهی بالایی است. در سال 1995 شرکت IBM در ژاپن بخش آموزش منابع انسانی خود را از نام Training به نام Education تبدیل کرد.
ارتباطات مجازی
تحقیقات توسط صاحبنظران نشان داده است که 75 درصد از کلاسهای الکترونیکی بهطور غیرهمزمان انجام میشود. این به این معناست که دانشجویان میتوانند بهراحتی با استادان خود ارتباط برقرار کرده و در کلاس درس شرکت کنند، بدون اینکه این کار را همزمان با استادان و یا سایر دانشجویان انجام دهند. این خاصیت بهویژه برای دانشجویانی که در نقاط دیگری از جهان دارای ساعات متفاوتی با مرکز آموزشی هستند بسیار ارزشمند است. البته سیستمهای آموزش الکترونیکی نیز در شرایط خاصی ایجاب میکنند که استادان و دانشجویان همزمان وارد سیستم اینترنت شوند. این حالت بیشتر در مواقعی که کلاس حالت تکنیکی داشته، مثلا واحدهای آزمایشگاهی و یا در صورتی که تجربه کردن فرآیندها و گرفتن بازتاب و نتیجه فوری ضرورت دارند، انجام میشود.برخلاف اینکه در آمریکا استفاده از اینترنت با سرعت بالا درحال افزایش است، هنوز تعداد زیادی از دانشجویان سیستمهای آموزش مجازی از روشهای مطمئن اینترنت با خط تلفن استفاده میکنند. به عقیده برخی کارشناسان، تنها تقاضا برای آموزش از طریق اینترنت نیست که درحال گسترش است، بلکه این رشد با همان روند در سایر زمینهها مانند بازیهای اینترنتی نیز درحال افزایش است. وقتی کاربران میتوانند از طریق اینترنت با سایر افراد گفتوگو کنند، بنابراین حتما میتوانید بهصورت مجازی آموزش هم ببینید .
هزینه کلاسها
یک نکته مهم که باید آن را برای کلیه سیستمهای آموزش الکترونیکی و غیرالکترونیکی مورد توجه قرار داد، هزینه است. گرفتن مدرک در کل هزینهبر است. سیستمهای آموزش مجازی در نگاه اول ارزانتر از سیستمهای سنتی به نظر میرسند. در یک نگاه گذرا و سطحی ممکن است که کاربران تصور کنند سیستمهای آموزش و پرورش مجازی ارزانتر هستند، چراکه این مراکز آموزشی قیمتهای کمتری را ارایه میدهند و دانشجویان در کلاسهای کمتری شرکت میکنند. اما چنانچه بهطور کلی به این مسئله نگاه کنید، درمییابید که هر دو سیستم در واقع دارای هزینه یکسانی هستند. در صورتی که هزینههای مربوط به شهریه ثبتنام و تهیه وسایل و مواد لازم برای کلاسهای مجازی در نظر گرفته شود، درمییابیم که این دو سیستم تقریبا یکسان هستند. بخشی از این واقعیت بهواسطه این است که بعضی از مراکز آموزشی درحالی که کلاسهای رایج معمولی را ارایه میدهند، کلاسها و واحدهای مجازی را نیز ارایه میدهند. سیستمهای آموزش الکترونیکی بهویژه برای دانشجویان بینالمللی بسیار مقرون بهصرفه هستند، زیرا آنها میتوانند در هزینههایی چون هزینه مسافرت و تهیه مسکن و هزاران هزینههای کوچک دیگری که بهدنبال نقل مکان به یک منطقه جدید پدیدار میشود، صرفهجویی کنند. علاوه بر صرفهجوییهای مالی، شما میتوانید با شرکت در کلاسهای الکترونیکی در وقت خود نیز صرفهجویی کنید .
ارزیابی مجازی
بهمنظور ارزیابی مراکز آموزش الکترونیکی، دانشجویان بهطور معمول به چهار نکته اصلی توجه میکنند: "اعتبار، عوامل تکنولوژیکی، نام دانشگاه و مرکز آموزشی و البته هزینه." اعتبار و امتیاز یک مرکز آموزشی از اهمیت بسیاری برخوردار است. طبیعی است که هر چقدر یک مرکز آموزشی از اعتبار بیشتری برخوردار باشد، دارای سیستم آموزشی بالاتری نیز خواهد. عوامل تکنولوژیکی از دیگر عوامل مهمی هستند که به آنها توجه میشود. دانشجویان بیشتر خواهان سیستمهایی هستند که بتوانند در آن با استادان و سایر دانشجویان ارتباط برقرار کنند، نه سیستمهای خشکی که فقط دارای مطالب درسی بوده تا دانشجو بتواند آنها را چاپ کند و بهخاطر بسپارد و یا جلسات بحث یکطرفهای که دانشجو میتواند سؤالات خود را در آن مطرح کند. در اینجاست که مسئله مجازی بودن غیرهمزمان و همچنین نوع سیستم ارتباطی اینترنتی که یک مرکز آموزشی طلب میکند مطرح میشود. اعتبار نام دانشگاه بسته به انواع رشتههایی که هر مرکز بهطور آنلاین ارایه میدهد و همچنین جامعیت مدارک آنها تعیین میشود. در نهایت یکی از عوامل اصلی جهت ارزیابی دانشگاههای مجازی هزینه آنهاست. عوامل فرعی دیگری نیز در این ارتباط مورد توجه قرار میگیرند. برای مثال تعداد دانشجویان هر کلاس چند نفر است که در پاسخ این سؤال باید بگوییم تعداد مناسب برای کلاسهای آنلاین معمولا 15 نفر است. برای دانشجویان بسیار مهم است که بدانند استادان آنها با چه ضوابط و کیفیتی برای تدریس انتخاب میشوند.
|
+| نوشته شده توسط
ماه پری در یکشنبه بیست و نهم آذر 1388
|